87. rocznica wybuchu II Wojny Światowej

1 września 1939 roku wojska niemieckie rozpoczęły zbrojną agresję na Polskę. Atak ten stał się początkiem II Wojny Światowej – największego konfliktu zbrojnego XX wieku.

Jednym z najważniejszych symboli walki stało się Westerplatte. Około 4:45 niemiecki pancernik „Schleswig-Holstein” rozpoczął ostrzał polskiej Wojskowej Składnicy Tranzytowej. Mimo przewagi przeciwnika polscy obrońcy walczyli przez kilka dni, zapisując się w historii jako symbol odwagi i oporu.

Wrzesień 1939 roku na ziemi legionowskiej

Wydarzenia wojenne od pierwszych dni dotknęły również obszaru dzisiejszego Powiatu Legionowskiego. Legionowski garnizon rozpoczął mobilizację, a jego jednostki opuszczały koszary i kierowały się na wyznaczone miejsca działań. W Legionowie organizowano także szpitale polowe, m.in. przy ul. Mickiewicza 23. W pierwszych dniach wojny odnotowano również akty sabotażu na stacjach kolejowych w Legionowie i Wieliszewie.

Już od 1 września nad Legionowem i okolicznymi miejscowościami dochodziło do walk powietrznych. Z polowego lotniska w Poniatowie startowały samoloty 113., 114. i 123. Eskadry Myśliwskiej Brygady Pościgowej, których zadaniem była obrona Warszawy przed niemieckimi nalotami. Walki powietrzne toczyły się m.in. nad Poniatowem, Zegrzem i Legionowem.

Jednocześnie przygotowywano obronę linii Narwi. Jej odcinka strzegł II Warszawski Batalion Obrony Narodowej, zajmujący stanowiska m.in. w Białobrzegach, Wieliszewie oraz na przyczółkach w Dębem i Zegrzu. Po walkach pod Mławą w rejon Narwi skierowano również 8. i 20. Dywizję Piechoty. W ramach przygotowań obronnych wysadzono mosty w Wierzbicy i Orzechowie, a 7 września polscy saperzy wysadzili most w Zegrzu.

Walki nad Narwią

8 września od strony Serocka pojawiły się pierwsze oddziały niemieckiej 217. Dywizji Piechoty. Niemiecka artyleria ostrzelała Rynię, a następnego dnia doszło w tym rejonie do pierwszych walk niemieckich oddziałów rozpoznawczych z żołnierzami polskiej 20. Dywizji Piechoty.

11 września Niemcy rozpoczęli forsowanie Narwi w rejonie Ryni. Polskie stanowiska były ostrzeliwane przez artylerię i piechotę, a obrońców wspierał ogniem 47. Dywizjon Artylerii Ciężkiej. W kolejnych dniach walki objęły także okolice Wieliszewa, Dębego, Izbicy i Jachranki.

Przełom nastąpił 13 września, gdy niemiecka 32. Dywizja Piechoty przełamała polską obronę pod Dębem. Rozpoczęły się ciężkie walki w rejonie Wieliszewa. Polskie oddziały podejmowały kontrataki, jednak wobec przewagi przeciwnika i pogarszającej się sytuacji obrońcy rozpoczęli odwrót w kierunku Warszawy.

14 września oddziały niemieckiej 32. Dywizji Piechoty ruszyły w kierunku Legionowa i Jabłonny. Wieczorem tego dnia na przedmieściach Legionowa pojawili się pierwsi żołnierze niemieccy.

87 lat później pamiętamy o żołnierzach i mieszkańcach, którzy we wrześniu 1939 roku stanęli wobec niemieckiej agresji.

fot. Obelisk na kwaterze wojennej na cmentarzu parafialnym w Legionowie

fot. Muzeum Obrony Wybrzeża w Helu. Model wykonał Prof. Jerzy Kasprzak, skala 1:200